Home Biển đảo quê hương Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ và Hiệp định Hợp tác...

Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ và Hiệp định Hợp tác nghề cá Việt Nam- Trung Quốc: Khuôn khổ pháp lý trong quản lý bảo vệ biển.

590
1

Hiệp định Phân định vịnh Bắc Bộ và Hiệp định Hợp tác nghề cá Việt Nam – Trung Quốc được ký kết năm 2000, có hiệu lực năm 2004. Đây là cơ sở pháp lý để Việt Nam và Trung Quốc xác định rõ ranh giới trong vịnh Bắc Bộ và tạo khuôn khổ pháp lý quốc tế rõ ràng, thuận lợi cho việc mỗi nước tiến hành bảo vệ, quản lý, sử dụng, khai thác tài nguyên, phát triển kinh tế ở các vùng biển ven bờ và thềm lục địa của mình, góp phần củng cố và phát triển mối quan hệ láng giềng, tình hữu nghị truyền thống giữa Đảng, Chính phủ và nhân dân hai nước Việt Nam – Trung Quốc. Sau 15 năm thực hiện Hiệp định Hợp tác nghề cá Vịnh Bắc Bộ, cùng với nhiệm vụ giám sát, lực lượng Cảnh sát Biển (CSB) Việt Nam đã thực hiện tốt nhiệm vụ hợp tác quốc tế, là đầu mối phối hợp liên lạc của hai nước trong giám sát thực thi Hiệp định, góp phần duy trì an ninh trật tự trong Vịnh Bắc Bộ, xây dựng môi trường hòa bình, hợp tác, cùng phát triển giữa hai nước.

Ảnh: Lực lượng CSB Việt Nam và lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc kiểm tra tàu cá khai thác trên Vịnh Bắc Bộ (Mạnh Thường BTL vùng Cảnh sát biển 1)

Hiệp định Hợp tác Nghề cá vịnh Bắc Bộ Việt Nam – Trung Quốc là một trong những Hiệp định quan trọng, có ý nghĩa lịch sử trong việc đàm phán phân định vịnh Bắc Bộ giữa hai nước. Hiệp định có hiệu lực thi hành từ ngày 30/6/2004, thời hạn hiệu lực trong 12 năm và 3 năm mặc nhiên gia hạn, giá trị pháp lý ở cấp Chính phủ phê duyệt. Theo đó, hai Bên thiết lập một Vùng đánh cá chung rộng 33.500 km2 và có phạm vi từ vĩ tuyến 20 trở xuống đến đường đóng cửa Vịnh, cách đường phân định 30,5 hải lý về mỗi phía. Thời hạn của vùng đánh cá chung là 15 năm, gồm 12 năm chính thức và 3 năm gia hạn. Sản lượng đánh bắt căn cứ vào sản lượng đánh bắt được xác định thông qua điều tra liên hợp định kỳ; mỗi bên có quyền liên doanh hợp tác đánh cá với bên thứ ba trong khu vực vùng đánh cá chung thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình. Ngoài vùng đánh cá chung, hai bên còn thỏa thuận về một vùng dàn xếp quá độ với thời hạn 4 năm ở phía Bắc vĩ tuyến 20° cho tàu thuyền của hai bên tiếp tục được đánh cá. Sau thời hạn quá độ, tàu thuyền của 2 bên phải rút về đánh cá ở vùng đặc quyền kinh tế của mình, trừ khi được phía bên kia cho phép…

Báo cáo của Ủy ban Liên hợp nghề cá Vịnh Bắc Bộ của Việt Nam cho thấy: Sau 15 năm kể từ ngày Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ và Hiệp định Hợp tác nghề cá Vịnh Bắc Bộ Việt Nam-Trung Quốc có hiệu lực và đi vào cuộc sống đã góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự trong Vịnh Bắc Bộ. Các bộ, ngành địa phương Việt Nam đã tổ chức thực hiện Hiệp định có hiệu quả; đã có sự phối hợp chặt chẽ trong công tác giáo dục, tuyên truyền tập huấn cho ngư dân, cho lực lượng kiểm tra, kiểm soát; phối hợp trong việc xây dựng đề án, dự án triển khai thực hiện Hiệp định…

Về kết quả đạt được, trong vấn đề điều tra liên hợp nguồn lợi hải sản trong Vùng đánh cá chung Vịnh Bắc Bộ: Hai bên đã thống nhất được phương pháp điều tra, tính toán trữ lượng nguồn lợi hải sản và thống nhất đề cương báo cáo chung của các giai đoạn của dự án trên cơ sở này đề xuất các biện pháp quản lý bảo tồn nguồn lợi ttrong Vùng đánh cá chung Vịnh Bắc Bộ. Trên cơ sở số liệu điều tra, hai bên đã thống nhất đánh giá tình hình nguồn lợi thuỷ sản trong Vùng đánh cá chung có chiều hướng suy giảm; nhiều loài bị khai thác quá mức cho phép, cần từng bước giảm áp lực khai thác…

Về vấn đề hoạt động của tàu cá hai nước: Tàu cá của ngư dân Việt Nam được cấp phép hoạt động trong các vùng nước hiêp định chỉ chiếm khoảng 17% trên tổng số 26.022 tàu cá có công suất từ 20CV trở lên của ngư dân các tỉnh từ Quảng Ninh đến Bình Định. Trong thời gian dầu, tàu cá của ngư dân Việt Nam chủ yếu tập trung khai thác ở vùng biển Việt Nam. Phương tiện đánh bắt của ngư dân tham gia hoạt động trong Vùng đánh cá chung chủ yếu vẫn là các tàu nhro, vỏ gỗ, trang thiết bị hạn chế.

Lực lượng CSB Việt Nam tặng quà cho ngư dân tàu cá Trung Quốc (Mạnh Thường BTL vùng Cảnh sát biển 1)

Cũng trong giai đoạn đầu khi Hiệp định có hiệu lực, còn có nhiều tàu cá của ngư dân chưa chấp hành đúng quy định của Hiệp định như tàu không được cấp giấy phép; trang thiết bị lạc hậu; thiếu các giấy tờ, bằng cấp theo quy định; không ghi nhật ký đánh bắt…Trong 5 năm (2004-2009), lực lượng kiểm tra, kiểm soát phía Trung Quốc đã tiến hành xử phạt tổng cộng 44 tàu cá Việt Nam với tổng tiền phạt gần 3 tỷ đồng. Từ năm 2009 đến nay, không có tàu cá và ngư dân Việt Nam hoạt động trong Vùng đánh cá chung bị xử phạt. Ttàu cá Trung Quốc với công suất lớn, trang thiết bị hiện đại chiếm ưu thế hơn tàu cá Việt Nam trong hoạt động đánh bắt ở các vùng nước của Hiệp định. Nhìn chung, các tàu cá cơ bản tuân thủ quy định của Hiệp định và sự kiểm soát của cơ quan chức năng Việt Nam.

Ông Nguyễn Huy Dũng, Vụ trưởng, Ủy ban biên giới quốc gia khẳng định: Hiệp định Vịnh Bắc Bộ và Hiệp định Hợp tác Nghề cá đi vào cuộc sống đã góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự trong vịnh Bắc Bộ, xây dựng môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác của hai nước. “Có thể nói trong vòng 15 năm qua các bộ ngành địa phương đã phối hợp rất tích cực triển khai toàn diện có hiệu quả các nội dung của Hiệp định. Hợp tác về nghề cá trong Vinh Bắc bộ có thể cho chúng ta những gợi ý về hợp tác nghề cá cũng như hợp tác phát triển kinh tế biển không chỉ ở trong Vịnh Bắc bộ mà ở vùng biển khác, với các nước láng giềng có chung ranh giới biển với nước ta khi hai nước chưa có Hiệp định phân định” Ông Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.

Trước khi Hiệp định được ký kết và có hiệu lực, tàu cá Việt Nam và Trung Quốc hoạt động chủ yếu mang tính tự phát, hoạt động xâm phạm vùng biển của hai nước đánh bắt hải sản trái phép thường xuyên diễn ra. An ninh hàng hải, tranh chấp ngư trường, buôn lậu, gian lận thương mại, tội phạm, vi phạm pháp luật… diễn biến phức tạp, bảo tồn nguồn lợi thủy sản chưa thực sự được trú trọng. Trung tướng Nguyễn Văn Sơn, Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam cho biết: kể từ khi Hiệp định Hợp tác nghề cá Vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam – Trung Quốc có hiệu lực, với vai trò cơ quan đầu mối tổ chức, thực hiện nhiệm vụ giám sát thực thi Hiệp định, lực lượng CSB đã phối hợp tốt với các lực lượng Hải quân, Biên phòng, kiểm ngư của Việt Nam tổ chức tốt các hoạt động giám sát thực thi Hiệp định Hợp tác nghề cá Vịnh Bắc Bộ, giúp đỡ, hỗ trợ ngư dân duy trì sản xuất, giữ gìn an ninh trật tự trên biển thuộc vùng đánh cá chung. Nổi bật trong đó là hoạt động phối hợp cùng các lực lượng chức năng của Trung Quốc tổ chức kiểm tra liên hợp nghề cá trên Vịnh Bắc Bộ. Những hoạt động này thể hiện thiện chí của phía Việt Nam trong thực thi và giám sát việc thi hành Hiệp định, góp phần xây dựng Vịnh Bắc Bộ thành vùng biển hòa bình, hợp tác và hữu nghị, tạo môi trường thuận lợi để hai nước phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế biển. Trung tướng Nguyễn Văn Sơn cho biết thêm Qua các cơ chế hợp tác quốc tế trao đổi giữa 2 bên và đặc biệt là qua các kênh, tuyên truyền trên thực địa, trên các địa bàn trọng điểm, bà con ngư dân hai nước Việt Nam – Trung Quốc chấp hành tốt hơn các quy định của Hiệp định, các nghi phạm pháp luật được kiểm soát và giảm đáng kể. Thực tế các vùng biển Vịnh Bắc Bộ đã ổn định hơn nhiều so với những năm trước. Sau khi hiệp định hợp tác nghề cá Việt Nam – Trung Quốc kết thúc ngày 30/06/2019, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì đường dây nóng với Cảnh sát biển Trung Quốc và vẫn tiếp tục duy trì tuần tra liên hợp trên biển.

Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ và Hiệp định Hợp tác nghề cá Việt Nam- Trung Quốc đã hết hiệu lực vào ngày 30/6/2019.Trong quá trình thực hiện, các lực lượng chức năng của nước ta đã chấp hành nghiêm chính sách của Đảng, Nhà nước, pháp luật Việt Nam và các quy định của Hiệp định; tích cực, chủ động khắc phục khó khăn, có ý chí, quyết tâm cao; các phương tiện làm nhiệm vụ chấp hành tốt sự chỉ huy, điều hành, hướng dẫn, phối hợp với Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển trong điều tiết lực lượng, xử lý các tình huống. Qua đó, góp phần giữ vững an ninh trật tự, an toàn và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc trong Vịnh Bắc Bộ. Trong công tác tuần tra liên hợp, từ năm 2006 đến nay, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam và Cảnh sát biển Trung Quốc đã thực hiện được 17 chuyến kiểm tra liên hợp nghề cá tại Vịnh Bắc Bộ; tổ chức hoạt động thả cá giống để bảo tồn nguồn lợi thủy sản; tổ chức thành công nhiều đợt luyện tập tìm kiếm cứu nạn và giao lưu nghiệp vụ thực thi pháp luật trên biển./.

ThS, GVC. Nguyễn Danh Phú
Trường đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong

Tài liệu tham khảo:

1.Hiệp định Vịnh Bắc Bộ

2. Báo cáo của Ủy ban Liên hợp nghề cá Vịnh Bắc Bộ

3.Tài liệu tổng kết 15 năm thực hiện Hiệp định Vịnh Bắc Bộ của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn và Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam




1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.