Home Tỉnh thành Bản sắc Đắk Lắk: Những chàng trai Ê Đê giữ sắc màu thổ cẩm

Đắk Lắk: Những chàng trai Ê Đê giữ sắc màu thổ cẩm

97
0
SHARE

Đặc trưng chế độ mẫu hệ trong xã hội truyền thống của người dân tộc Ê Đê thể hiện ở nhiều khía cạnh trong cuộc sống, đan gùi và rèn là nghề của đàn ông, còn dệt thổ cẩm là nghề chỉ dành riêng cho phụ nữ. Thế nhưng, 2 chàng trai người dân tộc Ê Đê đã dệt nên những tấm thổ cẩm độc đáo, đặc sắc góp phần bảo tồn giá trị văn hóa của dân tộc.

Dệt thổ cẩm đã trở thành biểu tượng, nét đẹp văn hóa cổ truyền và không thể thiếu trong đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số từ bao đời nay. Hiện nay, người biết dệt giảm đi rất nhiều bởi ruộng vườn, nương rẫy, bươn chải giữa cuộc sống hiện đại đã chiếm hết thời gian của mọi người. Người lớn thì tập trung đi làm kinh tế, còn lớp trẻ thì tập trung học hành nên nhiều phụ nữ, nhất là những người trẻ không còn mặn mà với nghề dệt thổ cẩm nữa.

Y Dhông Buôn Yă (sinh 1994) như bao đứa trẻ Ê Đê khác lớn lên cùng những đêm kể khan trong ngôi nhà dài, được nghe tiếng giã gạo, xem chàng trai cô gái trong bộ đồ truyền thống nắm tay nhau nhảy múa bên bếp lửa bập bùng. Y Dhông yêu tha thiết những hoa văn rực rỡ nhiều màu sắc trên từng chiếc khăn, tấm chăn, đồ truyền thống.

Y Dhông ngồi dệt bên khung cửi

Khi các bạn cùng trang lứa đi bắn nỏ, bẫy chim thì Y Dhông lân la cạnh các mẹ, các chị dệt bên khung cửi. Niềm đam mê, yêu thích văn hóa độc đáo của Ê Đê lớn dần theo năm tháng. Trong bản làng cộng đồng Ê Đê từ trước tới nay đàn ông không ai học dệt, vì vậy, khi Y Dhông nói ra nguyện vọng đã bị gia đình phản đối, xin học không ai dạy. Dhông tự quan sát cách kéo chỉ, dệt hoa văn rồi xin tiền mẹ lén mua chỉ về tự mày mò dệt. Mẹ của Y Dhông, bà H’Duyên là người luôn ủng hộ thế hệ trẻ lưu giữ giá trị truyền thống, nhưng bà phản đối con trai học dệt. Đến khi nhìn thấy sản phẩm của con mình dệt cùng sự đam mê, bà miễn cưỡng đồng ý.

Đến nay, Y Dhông không chỉ dệt đẹp mà còn biết dệt nhiều hoa văn độc đáo của người Ê Đê. Trong các ngày lễ, hội văn hóa chàng trai trẻ luôn được chọn đi thi. Y Dhông cho biết: “Trong những dịp được tham gia hoạt động ở các lễ hội không chỉ được gặp gỡ, học hỏi kinh nghiệm được biết nhiều mà mình thấy bản thân cần cố gắng nhiều hơn nữa trong công việc. Các hoa văn hầu như mình đều dệt được.”

Những lần đi đến các bản làng sâu xa, thấy ai dệt thổ cẩm họa tiết l,ạ Y Dhông ngắm nghía cách dệt thật kỹ, rồi mượn về dệt cho bằng được và lưu giữ lại để mai này cho con cháu mình biết. Tình yêu văn hóa dân tộc của chàng trai Ê Đê này đang tạo thêm sức lan tỏa cho các thế hệ trẻ ở quê hương trong việc bảo tồn gìn giữ nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc mình.

Khác với Y Dhông, chàng trai nhí Y Dhăm Hmok (14 tuổi, Buôn Huê, xã Ea Kao) được mẹ và bác hướng dẫn dạy dệt từng họa tiết hoa văn khi biết em có đam mê với nghề truyền thống. Ngay từ nhỏ được sống trong sắc màu thổ cẩm của đồng bào dân tộc Ê Đê và chính sắc màu rực rỡ đã cuốn hút em đến với khung cửi. Theo lời kể của Y Dhăm, gia đình có sẵn khung dệt, mỗi lần mẹ và bác dệt em lại say sưa ngồi xem. Lên 10 tuổi là em đã biết dệt. Sau thời gian học ở trường, phụ giúp bố mẹ việc nương rẫy, có thời gian rảnh em lại miệt mài bên khung dệt tỉ mỉ từng đường kim mũi chỉ để làm nên bộ khố áo tấm chăn đẹp. Dù sản phẩm làm ra không nhiều nhưng em làm với tất cả niềm đam mê và lòng yêu nghề. Nay, em mới 14 tuổi nhưng đã có hơn 4 năm gắn bó với nghề dệt thổ cẩm, dệt được nhiều bộ váy áo, khăn, túi với các hoa văn độc đáo.

 

Y Dhăm Hmok miệt mài bên khung dệt tỉ mỉ từng đường kim mũi chỉ

Y Dhăm cho hay: “Nghề này đòi hỏi sự kiên trì, đôi tay khéo léo, sự sáng tạo. Khó nhất là công đoạn tạo hoa văn. Hồi đó theo lời chỉ dạy của mẹ, em cũng chỉ biết dệt thành tấm thổ cẩm bình thường chưa biết cách làm căng, chưa biết cách phối màu và dệt các hoa văn. Sau này, khi làm nhiều, học nhiều em đã dệt được những tấm thổ cẩm đẹp và dệt được các hoa văn độc đáo.” Vừa nói em vừa thoăn thoắt mắc khung dệt, thoáng cái đã tạo thành những hoa văn đặc sắc trên tấm thổ cẩm.

Ngày hội văn hóa thể thao các dân tộc thiểu số thành phố Buôn Ma Thuột lần thứ X năm 2018 được tổ chức tháng 3 vừa qua Y Dhăm đã đạt giải nhì trong cuộc thi dệt thổ cẩm.

Thổ cẩm không đơn thuần là tấm vải bình thướng mà ẩn chứa cả tâm hồn của người Ê Đê, mỗi sản phẩm làm ra thể hiện đôi bàn tay tài hoa và công sức miệt mài của người dệt. Trong thời kỳ kinh tế thị trường, hàng hóa phong phú, việc bảo tồn và phát huy nghề dệt thổ cẩm truyền thống không chỉ góp phần gìn giữ văn hóa cổ truyền dân tộc mà còn có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế địa phương.

Ngọc Hoan- Ngọc Anh

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.